Normal dışı hücrelerin kontrolsüz büyümesi sonucu oluşur. Fark edilmezse tüm
vücuda yayılır ve ölümcül olabilir. Meme kanseri hücreleri süt kanallarında veya süt
bezlerinde oluşmaya başlar. En erken formuna in-situ kanser denir. Erken aşamada fark
edilirse yaşamı tehdit etmez. Komşu meme dokusu hücrelerine yayılırsa bir kitle oluşturur.
Bu aşamada da tedavi edilebilir evrededir. Ancak uzak organlara yayıldıysa metastaz denir.
Metastaz varsa hastalığı kontrol etmek zorlaşır.
Meme kanseri %99 oranında kadınlarda, %0.5-1 oranında erkeklerde gözlenir.
Erkeklerde meme kanseri tedavisi kadınlardaki gibi yönetilir. Aynı risklere sahiptir.
Tüm dünyada yılda ortalama 2.3 milyon kadın meme kanserine yakalanmaktadır.
Ergenlik sonrası her yaş kadında meme kanseri görülebilir. Yaş arttıkça sıklığı artar.
Kadın olmak, şişmanlık, aile öyküsünde kanser olması, radyasyona maruziyet, alkol-sigara
kullanımı, geç gebelik, emzirmemiş olma, yoğun hormon kullanımı gibi birçok risk faktörü
tanımlanmıştır. Ancak meme kanserlerinin yarısında bilinen risk faktörleri olmadan kanser
geliştiği görülmüştür.
Öyleyse farkında olmak ve erken kanseri yakalamak en önemli korunma yöntemidir. Ağrısız
kitle varsa, meme görünümünde herhangi bir değişiklik, meme ucunda farklılaşma veya
akıntı, kol altında kitle olması sizi hekime başvuru için uyarmalıdır.

Meme kanseri olgularının %10′ u genetik geçişlidir.
Birinci derece akrabada ( anne, kız kardeş, kızı, erkek kardeş, baba oğul) meme kanseri
öyküsü olması özellikle tanı aldıklarında 50 yaş ve altında iseler sizin meme kanserine
yakalanma riskinizi arttırmaktadır.
2 veya daha fazla İkinci derece akrabalarda ( hala, teyze, dayı, amca, kuzenler, büyükanne
büyükbaba) meme kanseri öyküsü varsa yine bir yatkınlık söz konudur.
Bu hallerde genetik danışmanlık alınması uygundur.
BRCA 1-2, ATM, CHECK, PALB2, TP53, PTEN, STK11 meme kanseri riskini arttıran genler
arasında sık gördüklerimizdir. Hasarlanmış gen saptanmasına veya kişisel sağlık öykünüze
göre %80′ e kadar artan kanser riski vardır
Sizin risk oranınızı hesaplamak için daha önce kanser tanısı almış akrabanızda genetik analiz
yapılması uygun olacaktır. Genetik olduğu gözlenirse sizin de genetik danışmanlık almanız
gerekir. Kanda bakılacak genetik analiz ile risk grubunuz hesaplanabilir.

Menopoz şikayetlerini azaltmak üzere kullanılan östrojen replasman (yerine koyma)
tedavisinin kişiye göre özelleştirilmesi gereklidir. Öncelikle kişisel meme kanseri riskiniz
hesaplanmalı ve buna göre bir yol haritası çizilmelidir. Geçmişte meme kanseri tedavisi
görenlerde sistemik (tüm vücudu etkileyecek) hormon replasman tedavisi önerilmez.
Hormon replasman tedavilerinin kalp ve pıhtılaşma sistemi üzerine de etkileri vardır.
Riskleri etkileyen başlıca faktörler vardır: hangi tip hormon aldığınız, ne kadar süre
kullandığınız, hangi dozda aldığınız, hangi yaşta tedaviye başladığınız önemlidir. Geçmiş
yıllarda menapoz şikayetlerini azaltmak ve kemik kaybını önlemek için daha yaygın
kullandığımız hormon ilaçlarını artık daha titizlikle seçmeli, hedefe yönelik hareket etmeli kar
zarar dengesini hassas bir şekilde ayarlamalıyız.
Hormon replasman tedavileri
1. Östrojen bazlı : Cerrahi olarak rahimi alınmış olgularda tercih edilir.
2. Kombine: östrojen ve progesteronu beraber içerenler. Bunlar sürekli veya döngüsel
formda verilebilir.
Hormon replasman tedavisinin uygulama yolları
1. Sistemik : Kan dolaşımı yoluyla tüm vücuda yayılır. Ağızdan alınabilir, deriye
yapıştırlabilir, krem, jel, spray veya vajinal yol tercih edilebilir.
2. Topikal: lokal uygulanır, düşük doz östrojen içerir. Krem, tablet, vajinaya lokal
yerleştirilen tedaviler
Sistemik tedaviler menapoza ait sıcak basmalarını ve gece terlemelerini azaltır.
Lokal tedaviler vajinal kuruluk, ilişki sırasında ağrı gibi sorunlar için faydalıdır.
Hormon replasman tedavisi (HRT) alanlarda meme kanseri riski
*Geniş çaplı çalışmalarda kombine HRT alanlarda meme kanseri riski arttığı gösterilmiştir.
Bu risk tedaviyi bıraktıktan 10 yıl sonra normale dönmektedir. Yüksek doz kombine HRT
alanlarda risk daha yüksek bulunmuştur.
*Sürekli formda kombine HRT kullananlarda risk döngüsel kullananlara göre daha
yüksektir.
HRT seçenekleri :
*Bioeşdeğer hormon tedavisi: Vücudun ürettiği östrojene eş hormon tedavisidir.
Bitkilerden üretilmiştir. Bitkisel hormon / doğal tedavi olarak da geçer.
*Sentetik hormon tedavisi: Laboratuvarda üretilen kimyasal form olup, vücudun ürettiği
hormon ile eş değerdir.
Bioeşdeğer hormonların doz içerikleri bilimsel kurullardan (FDA) onayı almadığı için
ilaçlar gibi testler uygulanmamıştır. Bu nedenle belli ülkelerde kullanılmamaktadır.
Sistemik-Östrojen bazlı HRT tedavisinin meme kanseri riskini
arttırmadığı gösterilmiştir. Ancak bu tedavi endometrium kanserine yol
açabileceğinden rahimi alınmamış olgularda önerilmez. Ayrıca yumurtalık kanseri
ile de bir bağ gösterilmiştir.

Meme kanseri geçmişi olan olgularda zaten HRT önerilmez. Özellikle
hormon pozitif tümörlerde %46 ya kadar yükselen tekrarlama riskleri vardır.
Topikal / lokal uygulanan östrojen sadece vajinada emildiği için sistemik
etkisi yok kabul edilir ve meme kanseri riskini arttırmaz diyebiliriz.
Özet:
Her birey kendi sağlık koşulları içinde değerlendirilmelidir.
*Kişisel kanser riskinizi öğrenin (meme, yumurtalık, rahim ve diğer)
*HRT ile bu risk ne kadar etkileneceğini hekiminizle değerlendirilmelidir
*HRT ile diğer sağlık şartları örneğin kalp hastalıkları, inme riski nasıl
etkileneceğinin değerlendirilmesi gerekir
*Hormonal olmayan tedaviler ve tamamlayıcı tedaviler menapoz
şikayetlerinizi azaltabilir mi?
*Osteoporozu önlemek için uygun yaklaşım ne olmalıdır?
*Topikal tedaviler sizin için çözüm olabilir mi?

Meme kanseri ana tedavileri cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hormonoterapi ve hedefe
yönelik tedavilerdir. Yeni çalışmalar mevcut tedavilerin iyileştirilmesi ve farklı ilaç
kombinasyonları üzerine hızla devam etmektedir.
Tıbbi tedavi tümörün alt tiplerine göre farklılık göstermektedir:

• Hormon pozitif tümörler: Östrojen ve/veya progesteron reseptörü taşıyan tümörler.

Hormono tedavisinden fayda görür.

•  Her-2 pozitif tümörler: Her-2 proteini taşıyan tümörlerdir. Akıllı ilaç olarak bilinen
  tedaviden fayda görür.
• Hedefe yönelik tedaviler: Hormon pozitif ileri evre tümörlerde veya metastatik
  tümörlerde kullanılan ilaçlardır. Yaşam süresini uzattıkları gösterilmiştir.
•  Tripl negatif tümör: Hormon reseptörü veya Her-2 protein taşımayan tümörlerdir.
  Sacituzumab, pembrolizumab, PARP inhibitörleri gibi yeni jenerasyon ilaçlar
  kemoterapiye ek olarak verilebilmektedir. Hastalığın gidişatını etkileyerek yaşam
  süresini uzatmaktadırlar.

Memede saptanan kitlenin kısa sürede büyümesi filloid tümör için bir ipucu olabilir. Çok azı kötü huylu olabilir. Ancak çıkarılan kitlenin mutlaka patolojik açıdan incelenmesi gerekir.

Tedavisinde, standart meme tümörlerinde olduğu gibi kemoterapi, hormon tedavisi veya akıllı ilaç kullanılmaz. Sadece davranış olarak malign dediğimiz, hızlı büyüme potansiyeli saptanan (<%1) türünde ve seçilmiş olgularda radyoterapi kullanılır. Radyoterapi tümörün cerrahi sonrası aynı bölgede yenilememesi için gerekebilir.

Son günlerde covid 19 vakalarındaki artışın yanında getirdiği korku, sağlığınızı ihmal etmenize neden olmasın. Birinci covid 19 dalgası sonrasında çok sayıda geç kalınmış kanser vakasıyla karşılaştık. Bu duruda en önemli etkenlerden biri, Covid-19 korkusuyla bireylerin rutin taramalarını ve muayenelerini yaptırmaktan kaçınmasıdır.

Pandemi süresince, tab iki mecbur kalmadıkça kalabalık ortamlara girmeyelim. Ancak ciddi hastalıkların tanısında önem teşkil eden kontrol ve taramalarımızı yaptırmayı da ihmal etmeyelim. Zira pandeminin ne zaman sonlanacağını bilemiyoruz. Bu süreçte pandemi açısından daha sakin sağlık kuruluşlarını tercih edebilirsiniz. Kuşkusuz sosyal mesafeye dikkat ederek ve maske kullanarak işlemlerimizi yaptıralım.

Meme kanseri sıklığı gün geçtikçe artan bir kanser türüdür. Son çalışmalara göre bir kadının, hayat boyu meme kanserine yakalanma riski  %12.3’ tür. Bir başka anlatımla her 8 kadından biri meme kanseri geliştirmeye adaydır. Ancak bu olumsuzluğa rağmen meme kanseri erken evrede yakalandığında tam kür ile sonuçlanabilecek kadar iyi seyirli olabilir. Bu nedenle meme kanseri olma korkusuyla yaşamaktansa meme kanserini erken tanıma açısından bilinçlenmeliyiz.

Erken tanıda kişinin kendi kendini düzenli olarak elle muayene etmesi önemlidir ancak ele gelmeyen küçük kitleler olabilir. Bu amaçla düzenli kanser taramaları ve hekim muayeneleri de ihmal edilmemelidir.

Aşı ve kanser

Koronavirüse karşı geliştirilen gerek ölü virüs gerekse m-RNA aşılarının, kanser hastalarında normal bireylerden farklı yan etkileri olduğuna dair bir veri bildirilmedi. Bu nedenle kanser hastalarının da aşılanmasını öneriyoruz.

Kanser tedavisi tamamlanmış takip sürecinde iseniz sağlıklı bireylerdeki gibi aşınızı yaptırabilirsiniz. Halen cerrahi veya  radyoterapi süreci devam eden grupta da aşıya dair daha fazla yan etki beklemiyoruz. Radyoterapi sürecinde aşınızı yaptırabilirsiniz Ancak kemoterapi, akıllı ilaç veya hormonoterapi nedeniyle bağışıklık sisteminiz baskılanmış olabilir. Bu durum aşıdan fayda görme ihtimali azalabilir. Tedavisi devam eden bireylerin aşı programını hekimiyle görüşerek oluşturmasını öneriyorum.

Yakın zamanda emzirme öyküsü olmayan kadınlarda galaktore varsa kanda ‘’prolaktin’’ hormonu ölçülmelidir. Prolaktin yüksekse hipofiz bezi adenomu akla gelmelidir. Beyin MRI yapılarak hipofiz adenomu araştırılır.

Akıntı iki taraflı ve şeffaf veya kirli sarı ise, meme başının altında yerleşen süt kanalı genişlemeleri nedeniyle olabilir. Kansere ait bir bulgu değildir. Yoğun akıntı nedeniyle rahatsızlık duyuluyorsa, cerrahi olarak yapısı bozulan süt kanalları çıkarılır.

Akıntı tek memeden ise, en sık neden süt kanalı içinde yerleşmiş papillom dediğimiz kitlelerdir. Bu kitleler cerrahi olarak çıkarılarak akıntı tedavi edilebilir.

Meme başı akıntısı tek bir kanaldan ve kanlı ise bu, araştırılması gereken bir durumdur. Akıntıya kanal içinde saptanan bir kitle neden oluyorsa kitle çıkarılmalıdır. Kitle bulunamıyorsa kanlı akıntıya neden olan süt kanalı cerrahi olarak çıkarılarak kanser şüphesi ortadan kaldırılmalıdır.

İşlem hazırlığı

İşlem öncesi özel bir hazırlığa gerek yoktur. Bağırsak hazırlığı veya diyet uygulamanız gerekmez. Standart hijyen temizliğiniz (duş ya da banyo) yeterlidir.

Uygulama

İşlem klinik şartlarda bir cerrah tarafından gerçekleştirilir. Süresi 5-10 dakika kadardır. İşlem süresince anestezi almanız gerekli değildir. İşlem sonunda eve gidebilir, araba kullanabilirsiniz. İşlem için uygun pozisyonu takiben bölge temizlenir. Makatı çevreleyen kasa 2 doz Botilinium toksini uygulaması yapılır. İşlem sadece birkaç dakikada tamamlanmaktadır.

Uygulama sonrası

Enjeksiyon tamamlandığında eve gitmeye hazırsınız demektir. Parasetamol gibi ağrı kesiciler ve lokal anestetik kremler ağrınızı azaltacaktır. Botilinium toksini etkisi en geç 72 saat sonra başlar ve 3 -6 ay kadar devam eder. Bu sürede makat çatlağınız iyileşmiş olur. Çatlağın tekrarlamaması için dışkınızı yumuşak tutacak beslenme düzenine devam etmelisiniz. Diyette lifli besinler olmalı, gereğinde laksatifler (dışkı yumuşatıcılar) kullanmalısınız.

İstenmeyen etkiler nelerdir?

Tüm cerrahi girişimlerde olduğu gibi Botilinium toksini uygulamasının da potansiyel riskleri vardır. Hafif kanama, infeksiyon, alerjik reaksiyonlar gibi minör komplikasyonlar olabilir. Makat çevresindeki kasınızın gevşemesine bağlı geçici bir süre gaz kontrolünde kayıp olabilir. Daha nadiren dışkı kontrolünde zorluk olabilir. Ancak tüm komplikasyonlar Botilinium toksininin etkisi geçince yani 3. aydan sonra düzelir.

Nadiren Botilinium toksini hiç faydalı olmayabilir. Böyle durumlarda ikinci kez uygulama veya cerrahi yöntem tercih edilebilir.

Kendi kendimize meme muayenesi yaparken nelere dikkat etmeliyiz?

Her kadın kendi meme yapısını öğrenmek için kendini her ayın belli bir gününde muayene etmelidir. Adet gören kadınlar için adetin ilk bir haftası muayene içi çok uygundur. Memede değişen oranlarda yağ dokusu, bez dokusu ve bağ dokusu bulunur. Her kadının meme yapısı kendine özgüdür. Ayrıca meme yapısı yaşa ve kullanılan ilaçlara göre değişkenlik gösterir.  Memede hissettiğiniz hassasiyet, ağrı, şişkinlik adet düzenine göre değişebilir. Mevcut kitleler adet öncesi daha da büyük gibi hissedilebilir.

Ne zaman doktora başvurmalıyım?

Meme yapınızda her zamankinden farklı bir değişiklik saptarsanız mutlaka bir meme cerrahına başvurmalısınız. Meme boyutlarında değişiklik, meme cildinde çekinti, içe göçme, yeni gelişen bir meme başı değişikliği; meme başında içe dönme, meme başı akıntısı özellikle kanlı olan akıntılar, kol altında ele gelen şişlik gibi bulgular sizi şüphelendirmelidir.

Memede şüpheli kitle saptandığında yapılması gereken testler nelerdir?

Memede saptanan kitleler için muayene sonrası hastanın yaşına göre inceleme yapmak isteriz. 40 yaş altı ve ailesel kanser riski olmayan kadınlarda meme ultrasonografisi ilk başvurulacak görüntüleme yöntemidir. 40 yaş üstü kadınlarda mamografi ve meme ultrasonografisi birlikte yapılmalıdır. Her iki tetkikte mevcut kitlenin yapısı tam olarak anlaşılamazsa meme MRI tetkikine başvuruyoruz. Meme yapısı yoğun kadınlarda kitlelerin ayırıcı tanısı için yine meme MRI yapılmasını öneriyoruz.

Ne zaman meme biyopsisi yapmak gerekir?

Görüntüleme testlerinde şüphe duyulan kitlelerde doku örneği alarak kitlenin sebebini bulmak isteriz. Bu amaçla kitlenin durumuna göre ince iğne veya kalın iğne biyopsisi yaparız. Bazen de mamografide kitle değil ama mikrokalsifikasyon dediğimiz kanser açısından şüphe uyandıran görüntüler saptarız. Böyle durumlarda tel ile işaretli meme biyopsisi tekniği tercih edilir.

Kanser saptanmayan kitleleri nasıl takip etmeliyiz?

Bu kitlelerin muayene ve görüntüleme yoluyla yakın takibi gerekir. Bu amaçla bazen 3, bazen 6 ayda bir memeyi görmek isteriz. Yakın takip sırasında kitlede değişiklik saptanmazsa takip araları uzatılabilir.

Hiç şikayeti olmayan kadınların takibi nasıl olmalıdır?

Memede şikayetiniz yoksa ve saptanan, takip gerektiren bir kitleniz yoksa 25-40 yaş grubu kadınlara kendi meme muayenelerini aylık yapmasını öneriyoruz. 40 yaş üstü kadınlarda 69 yaşa kadar yıllık mamografi ve ultrasonografi yapılmalıdır. 70 yaşından itibaren 2 yılda bir mamografi yapılarak takip devam etmelidir.