Rektum yani kolon segmentinin son parçası ile vajina arasındaki duvarın zayıflaması ve incelmesi sonucunda, rektumun vajinanın arka duvarına doğru cep yapması ya da fıtıklaşmasına “rektosel” demekteyiz. Normal anatomide pelvik taban dediğimiz pelvik kaslar ve ligamanların desteği rektum ve vajinayı yerinde tutar ancak pelvik taban gevşediğinde bu organlar kayma gösterir ve hatta birbiri üstüne yaylanabilir. Rektosel, pelvik taban zayıflığının oluşması ve pelvik organların aşağı doğru sarkması nedeniyle oluşur. Kimi zaman rahim veya mesane sarkması da rektosele eşlik edebilir.

Kimlerde rektosel oluşur?

Sıklıkla 60 yaş üstü kadınlarda görülür ancak her yaş ve cinsiyette görülebilen bir sorundur.

Semptomlar

Çoğunlukla şikayet yapmaz ya da farkında olmayız ancak rektumda ya da vajinada bir dolgunluk veya baskı hissi, yumuşak bir sarkma ya da dışkılamaya rağmen rahatlayamama sık gördüğümüz rektosele bağlı şikayetlerdir. Sık dışkılama ihtiyacı, cinsel ilişki sırasında ağrı, hassasiyet ve vajinaya doğru bir his kaybı diğer şikayetler arasındadır. Kolay dışkılama için vajinadaki fıtıklaşma alanına, parmakla uygulanan baskı sık başvurulan bir yöntemdir. Sık idrara gitme ihtiyacı ya da idrar kaçırma da görülebilen şikayetler arasındadır.

Risk faktörleri

• Çoklu gebelik ve normal doğum,
• Obezite,
• Kronik öksürük ve astım,
• Kronik kabızlık,
• Ağır yük kaldırma gerektiren meslekler,
• Rahim operasyonu geçirmiş olma ( histerektomi)

Tanı

• Pelvik muayene çoğu zaman tanı için yeterlidir
• Transajinal Ultrasonografi,
• Defekografi
• Anal Manometre yapılabilir.

Tedavi:

Hafif olgularda pelvik taban kaslarını güçlendirmek için pelvik taban egzersizleri önerilir. Orta, ağır şiddetli olgularda ise cerrahi yöntem tavsiye edilir. Cerrahi kararı sırasında; genel sağlık durumunuz, yaşınız, sarkmanın derecesi ve ileriye dönük gebelik planları sorgulanmalıdır. Cerrahi sırasında zayıflayan kas dokuları güçlendirilerek, pelvik taban onarımı yapılır.

Rektosel gelişimini önlemek için neler yapılmalı?

Düzenli Kegel egzersizleri yapılarak, pelvik taban güçlendirilmelidir. Özellikle doğum sonrası pelvik taban kaslarını güçlendirmek için Kegel egzersizleri yapılmalıdır. Kabızlık tedavi edilmeli ve önlenmelidir. Bunun için yüksek lifli beslenme ve bol su içilmesi önerilir. Bu önerilerin yeterli olmadığı olgularda ise gaita yumuşatıcılardan yararlanılmalıdır. Ağır yük kaldırmaktan kaçınılmalı, ağır yük kaldırılması zorunlu olduğu durumlarda ise sırtınız ya da kalçanız yerine bacaklarınız kullanılmalıdır. Bronşit ya da kronik astım veya sigara nedeniyle öksürük probleminiz varsa buna yönelik çözüme gidilmelidir. Sağlıklı bir kilo kontrolü yapılmalıdır ve obeziteden kaçınılmalıdır. Her rektosel cerrahi ile tedavi edilmek zorunda değildir. Lifli beslenmenizi arttırarak ve günlük Kegel egzersizlerinizi uygulayarak cerrahi geciktirebilir, pelvik taban kaslarınızı güçlendirebilirsiniz. Dışkılama sırasında vajinal duvarı düzleştirmek için parmak yardımı kullanıyorsanız ( splinting) ellerinizi temizliğinden emin olmalısınız.

Anüs ve alt rektumdaki venöz yapıların şişmesi sonucu oluşan memelere hemoroidal hastalık denir. Toplumda her 4 kişiden üçü hayatının bir döneminde bu tanıyı alır. Birçok nedeni olabilir. Bu bölgedeki venöz basıncın artması başlıca nedendir. Basınç artışına sebep olan gebelik ve kabızlık gibi durumlarda görülme sıklığı artar. Anal bölgede kaşınma, rahatsızlık hissi, kanama şikayetleri olabilir. Rektum içinde yerleşenlere iç hemoroidal hastalık , anüs çevresinde gelişenlere dış hemoroidal hastalık denir. Tehlikeli değildir, ama aşırı ağrılı ve kanamalı olabilir.

Resim : İç Hemoroidal Hastalık

Komplikasyonlar:

• Kanamaya bağlı anemi gelişebilir.
• Hemoroid pakesinin boğulmasına bağlı gangren oluşabilir.

Kaçınılması gereken durumlar:

• Kabızlık
• Aşırı ıkınma   
• Kronik ishal
• Obesite
• Düşük lifli beslenme

Tanı: Anal bölgenin bir genel cerrah tarafından muayenesi yapılmalıdır. En önemlisi şikayetlerin kolon kanserinden ayırt edilmesidir. Günlük önlemlerle iyileşmeyen yakınmalar için gerekirse rektoskopi veya kolonoskopi planlanmalıdır. 45 yaş üstü bireylerde kanser şüphesi olmasa bile tarama amaçlı kolonoskopi düşünülmelidir.

Tedavi: En önemlisi nedenleri ortadan kaldırmaktır. Hemoroidal hastalık oluşumuna neden olan faktörlerin önüne geçecek şekilde normal dışkılama düzeni oluşturulmalıdır.

• Düzenli egzersiz, bol su içilmesi, lifli besinlerden zengin beslenilmesi, bol sebze-meyve tüketilmesi önerilir. Gaytayı yumuşatacak besinler tercih edilmelidir. Aşırı ıkınma ve elle müdahaleden kaçınılması şikayetleri azaltacaktır.
• Gaytayı yumuşatacak laksatif şuruplar
• Anal ağrı, kaşıntı ve ödemi azaltmaya yönelik topikal pomad ve fitiller
• Sıcak oturma banyosu, günde 3 kez 10-15 dakika
• Günlük duş ve banyo ile anal bölge temiz tutulmalı,
• Kuru tuvalet kağıdı yerine ıslak ama alkolsüz/parfümsüz mendillerden tercih edilmeli
• Şişmeyi azaltmak için soğuk uygulama
• Ağrıyı azaltmak için parasetamol veya ibuprofen türevleri

Bu önlemler yeterli olmazsa cerrahi yoluna gidilir.

Minimal cerrahi girişimler:

• Dış hemoroidler gangrene olduysa içi boşaltılır. İlk 72 saatte yapılması önerilir.
• Ağrılı ve kanamalı hemoroidler için minimal cerrahi girişimler önerilir:
• Bant tekniği; hemoroid pakesinin kan dolaşımı kesilir. Şişen hemoroid pakesi kendiliğinden solar.
• Skleroterapi; hemoroid pakesinin içine kimyasal medde verilerek sönmesi sağlanır.
• Lazer koagulasyon; hemoroid pakesinin küçülmesini sağlar.

Cerrahi:

Hemorodal hastalığa neden olan, genişlemiş, şişen ve kanayan tüm pakeler cerrahi olarak çıkarılır.

Tiroid kanseri nadir görülür ve düşük risk grubunda olan olgular iyi bir prognoza sahiptir; 10 yıllık sağ kalım %99 civarındadır. Çoğu hastada boyunda palpabl şişlik görülür ve bu olgularda hikaye, fizik muayene, tiroid ultrasonografisi ve İİAB (ince iğne aspirasyon biyopsisi) kombinasyonu ile değerlendirme yapılmalıdır.

Papiller karsinom iyot yeterli yaşam bölgelerinde tüm tiroid malignitelerinin % 80’ini oluşturur. Çocuklarda ve eksternal radyasyona maruz kalan bireylerde baskın olan tiroid kanseridir. Papiller karsinoma 2/1 kadın/erkek oranıyla kadınlarda daha sık görülür ve ortalama görülme yaşı 30-40’tır. Çoğu hasta ötiroiddir ve boyunda yavaş büyüyen ağrısız kitle ile görülür. Yutma güçlüğü, solunum sıkıntısı, seste bozulma genellikle lokal ileri hastalıkla ilişkilidir. Özellikle çocuklarda ve gençlerde lenf bezi metastazları sıktır ve şikayet ile ortaya çıkabilir. Lateral aberan tiroid; hemen her zaman metastatik kanser ile tutulmuş servikal bir lenf bezine işaret eder. Tiroid kanser şüphesi, sıklıkla hastaların fizik muayenesi ve hikayesinden kaynaklanır. Tanı, tiroid kitlesi ya da lenfbezinden yapılan İİAB ile konulur. İİAB ile bir kez tiroid kanseri tanısı konulduktan sonra, tam bir boyun ultrasonu ile karşı lob ve santral ya da lateral lenf bezi metastazlarının değerlendirilmesi önerilmektedir. Tanı anında uzak metastazlar sık değildir fakat hastaların %20’sinde gelişebilir. En sık görülen uzak metastaz bölgesi akciğerlerdir, bunu sırasıyla kemik, karaciğer ve beyin takip eder. Genelde papiller tiroid kanserli hastalarda prognoz, 10 yıllık yaşam süresinde;%95 ile mükemmeldir. Bir çok prognostik gösterge, hastaları düşük ya da yüksek risk gruplarına ayıran birçok evreleme sistemine dahil edilmektedir. Evreleme sistemlerinin dayandığı birçok veri operasyon sonrası patoloji raporuna göre elde edilmektedir.

Tedavi:

Tiroid kanserinin tedavisi öncelikle cerrahidir. 1 cm’ den büyük tümörü olan hastalara total tiroidektomi önerilir. Bu cerrahi yöntem tüm tiroid bezi her iki lob alınacak şekildedir. Ameliyat öncesi ultrasonografilerde şüpheli lenf bezi varsa ince iğne biyopsisi yapılır. Boyunda saptanmış metastatik lenf bezi varsa, metastatik lenf bezi yerleşimine göre lenf bezi diseksiyonu da total tiroidektomiye eklenir. Şüpheli lenf bezi olmasa da kanser çapı 4cm ve üzerinde ise santral bölgedeki lenf bezleri, tirodektomi sırasında önlem olarak temizlenmelidir. Düşük riskli grupta 1 cm’ nin altındaki tümörlerde, seçiliş olgularda, karşı lobun normal olduğu ispatlandıysa tek taraflı lobektomi yapılabilir.

Cerrahi sonrası patoloji raporu ve kişisel risk faktörleri ile hasta değerlendirilmelidir. Uygun görülen olgularda ‘’Radyaktif İyot Tedavisi ‘’ cerrahiye ek olarak verilir.

Tiroid kanseri nadir görülür ve düşük risk grubunda olan olgular iyi bir prognoza sahiptir; 10 yıllık sağ kalım %99 civarındadır. Çoğu hastada boyunda palpabl şişlik görülür ve bu olgularda hikaye, fizik muayene, tiroid ultrasonografisi ve İİAB (ince iğne aspirasyon biyopsisi) kombinasyonu ile değerlendirme yapılmalıdır.

Papiller karsinom iyot yeterli yaşam bölgelerinde tüm tiroid malignitelerinin % 80’ini oluşturur. Çocuklarda ve eksternal radyasyona maruz kalan bireylerde baskın olan tiroid kanseridir. Papiller karsinoma 2/1 kadın/erkek oranıyla kadınlarda daha sık görülür ve ortalama görülme yaşı 30-40’tır. Çoğu hasta ötiroiddir ve boyunda yavaş büyüyen ağrısız kitle ile görülür. Yutma güçlüğü, solunum sıkıntısı, seste bozulma genellikle lokal ileri hastalıkla ilişkilidir. Özellikle çocuklarda ve gençlerde lenf bezi metastazları sıktır ve şikayet ile ortaya çıkabilir. Lateral aberan tiroid; hemen her zaman metastatik kanser ile tutulmuş servikal bir lenf bezine işaret eder. Tiroid kanser şüphesi, sıklıkla hastaların fizik muayenesi ve hikayesinden kaynaklanır. Tanı, tiroid kitlesi ya da lenfbezinden yapılan İİAB ile konulur. İİAB ile bir kez tiroid kanseri tanısı konulduktan sonra, tam bir boyun ultrasonu ile karşı lob ve santral ya da lateral lenf bezi metastazlarının değerlendirilmesi önerilmektedir. Tanı anında uzak metastazlar sık değildir fakat hastaların %20’sinde gelişebilir. En sık görülen uzak metastaz bölgesi akciğerlerdir, bunu sırasıyla kemik, karaciğer ve beyin takip eder. Genelde papiller tiroid kanserli hastalarda prognoz, 10 yıllık yaşam süresinde;%95 ile mükemmeldir. Bir çok prognostik gösterge, hastaları düşük ya da yüksek risk gruplarına ayıran birçok evreleme sistemine dahil edilmektedir. Evreleme sistemlerinin dayandığı birçok veri operasyon sonrası patoloji raporuna göre elde edilmektedir.

Tedavi:

Tiroid kanserinin tedavisi öncelikle cerrahidir. 1 cm’ den büyük tümörü olan hastalara total tiroidektomi önerilir. Bu cerrahi yöntem tüm tiroid bezi her iki lob alınacak şekildedir. Ameliyat öncesi ultrasonografilerde şüpheli lenf bezi varsa ince iğne biyopsisi yapılır. Boyunda saptanmış metastatik lenf bezi varsa, metastatik lenf bezi yerleşimine göre lenf bezi diseksiyonu da total tiroidektomiye eklenir. Şüpheli lenf bezi olmasa da kanser çapı 4cm ve üzerinde ise santral bölgedeki lenf bezleri, tirodektomi sırasında önlem olarak temizlenmelidir. Düşük riskli grupta 1 cm’ nin altındaki tümörlerde, seçiliş olgularda, karşı lobun normal olduğu ispatlandıysa tek taraflı lobektomi yapılabilir.

Cerrahi sonrası patoloji raporu ve kişisel risk faktörleri ile hasta değerlendirilmelidir. Uygun görülen olgularda ‘’Radyaktif İyot Tedavisi ‘’ cerrahiye ek olarak verilir.

Serum tiroid antikor düzeylerini nasıl düşürebiliriz?

Tiroid hastalarında beslenmede nelere dikkat edelim?

Bu konuda gerçekten çok bilgi kirliliği mevcut. Beslenme ile ilgili doğruları ve doğru bilinen yanlışları bu yazıda bulabilirsiniz.

İyot

Tiroid hormon üretimi için gerekli iyot beslenme yoluyla alınmaktadır. Yetersiz alım olursa hipotiroidizm dediğimiz tiroid hormon azlığı görülür. Günlük 150 mikrogram iyot alımı önerilir. Gebelerde ve emzirenlerde ihtiyaç arttğından 220-290 mikrogram günlük alım önerilir. İyotun yaygın alım kaynakları iyotlu tuz, deniz ürünleri, balık, ekmek ve bazı tahıllardır. Deniz tuzu iyot içermez. Kanda veya idrarda iyot ölçümü vücut iyot yeterliliğini ölçmek için kullanılan bir yol değildir çünkü ancak son birkaç günü yansıtır. Günlük iyot ihtiyacından fazla alınması da tiroid hormon üretimini durdurarak hipotiroidizme yol açabilir.

Kronik iyot fazlalılığı otoimmün tiroid hastalığını tetikleyebilir. İyodinize olmuş tiroglobulin immünojenik olabilir. Bu nedenle günlük destek olarak takviye alınıyorsa iyot içeriğinin 500 mikrogramdan fazla olmamasına dikkat edilmelidir.

Guatrojenler

Guatrojenik maddeler tiroidin kullanacağı iyotu azaltan veya normal tiroid hormon üretimini engelleyen ürünlerdir. En yaygın bilineni lahana, karnabahar, brokoli ve soya içeren (soya sosu, tofu, miso, soya sütü) besinlerdir. Soya ürünleri izoflavonoidler içerir. Bunlar fito-östrojen olarak bilinir ve östrojen etkisi yaparlar. Aynı zamanda tiroid peroksidaz enziminin aktivitesini bozarak hipotiroidizme yol açarlar. Kuşkusuz sağlıklı bir oranda yendiği sürece sorun yaratmazlar.

Selenyum

Sağlıklı bireyde günlük ihtiyaç 55 mikrogramdır. Deniz ürünleri ve sakatatlarda çoktur. Ekmek tahıl ve yumurtada da selenyum açısından zengindir. Maksimum tolere edilen selenyum miktarı günlük 400 mikrogramdır. Selenyum fazlası bulantı ve nefeste kötü koku yapabilir.

Çinko, bakır, magnezyum

Tiroid fonksiyonları üstünde belirgin etkileri yoktur

Flor

Çayda ve işlenmiş ürünlerde, dental malzemelerde bulunur. Tiroid sağlığı üstünde etkileri net değildir.

Vitamin D‘nin tiroid üstüne anlamlı bir etkisi gösterilmemiştir.

Glutensiz beslenme

Çölyak hastalarında otoimmün zeminli bir hastalık olan Hashimoto hastalığının daha sık görüldüğü gözlenmiştir. Çölyak hastalığı yoksa, sağlıklı bireyde glutensiz beslenmenin tiroid üstündeki etkisi belirsizdir.

Şekersiz beslenme, probiotikler

Bu tür beslenmenin tiroid üzerinde olumlu ya da  olumsuz bir etkisi görülmemiştir. Ancak hayvansal gıda tüketimini azaltmak ve işlenmiş gıdalardan uzak durmanın Hashimoto hastalığında olumlu etkileri bildirilmiştir.

Kahve, çay, alkol

Bu  ürünlerin tiroid kanseri ile ilişkisi gösterilmemiştir.

Ancak hipotiroidizm nedeniyle ilaç kullananlarda ilacın emilimi kahve ile azalmaktadır.

Nodülün ne süredir var olduğu, bu süre içinde boyut değişiklik olup olmadığı, ağrı, yutma güçlüğü, nefes darlığı , öksürük gibi ayrıntılar değerlendirilmelidir. Ağrı, nadir bir belirtidir ancak varlığında kanser endişesi duyarız.

Ses tellerinin kanser tarafından tutulması nedeniyle ses tonunda değişiklik ya da tümörün soluk borusuna baskısı nedeniyle nefes darlığı olabilir.
Tiroid kanseri için risk faktörleri arasında en önemlileri, kişinin radyasyona maruz kalması ve ailede tiroid CA öyküsü olmasıdır. Nodül varlığı şüphesi duyduğunuzda, boynunuza yapılacak boyun ultrasonuyla detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Zehirli guatr denen ‘’toksik tiroid’ kavramı başlıca iki gruba ayrılabilir. Nodüllü ve diffüz toksik tiroid hastalığı olarak adlandırabiliriz. Her başlık kendi içinde alt gruplarda incelenebilir. Ancak bilmemiz gereken temel nokta zehirli tiroidin ilk tedavisi antitiroid ilaçlarla olur. Bu ilaçlara verilen yanıta göre tedavi uzatılabilir. Nodüllü tiroid hastalıkları ilaçla kontrol altına alındıktan sonra dominant nodülden ince iğneaspirasyon biyopsisi alınmalıdır. Biyopsi sonucu operasyon planında önemlidir. Ancak nodüllü zehirli tiroid hastalığının en uygun tedavisi tiroid hormonları normale gelince operasyonla tiroid bezinin alınmasıdır. Tiroid bezinin hızlı çalışmasına sebep tek bir nodülse sadece tek taraflı tiroidektomi yeterlidir. Eğer birden fazla nodül varsa ve çift taraflı yerleşim gösteriyorsa her iki tiroid lobunun cerrahi olarak alınması gerekir.

Diffüz dediğimiz nodülsüz zehirli tiroid olgularında ilaç tedavisine 6 ay devam edilir. İlaca yanıt alınan olgularda ilaç dozu tedrici olarak azaltılır ve kesilir. Hedef ilaçsız normal çalışan bir tiroid bezidir. 6 aydan daha uzun süren ilaç tedavilerinde ilaca bağlı yan etkiler gözlenebilir. Bu nedenle ilaca iyi yanıt alınamayan diffüz toksik tiroid olguları ve 6 aylık aralarla iki kez tekrarlayan toksik ataklar ilaçla kontrol altına alındıktan hemen sonra cerrahi uygulanmalıdır. Bu olgularda tekrarlama riski yüksektir. Bu risk ancak tiroid bezinin tamamı alınarak ortadan kaldırılır. Önerilen ameliyat total tiroidektomidir.

Yorgunluk nedenlerinden biri ‘Hipotiroidizm’ dir.

Günlük enerji eksikliğimizin kaynağı tiroid bezinizin az çalışması olabilir. Tiroid bezi vücudumuzun enerji kaynağıdır. Beyinden salgılanan hormonlar tiroid üzerinde çok etkilidir. Tiroid yoluyla günlük ihtiyacımız olan enerjiyi bize verirler. Az çalışan bir tiroid bezi yorgunluk hissi yaratır. Kolumu kaldırmaya dermanım yok diyorsanız önce tiroid fonksiyon testlerinizi ölçtürmelisiniz. Vücudumuza yetecek kadar hormon salgılanmıyorsa tiroid bezi daha fazla hormon salgılayabilmek için büyüme yoluna gidebilir. Bu durum ‘’guatr ‘’ denen boyunda şişlikle kendini gösteren bir hastalığa sebep olabilir. Kan düzeyleri ölçüldüğünde düşük çıkıyorsa tiroid bezinin salgılayamadığı horonları dışarıdan vererek vücudun ihtiyacı giderilir. Böylece yorgunluk hissinden kurtulabilirsiniz. Tiroid hastalığı varlığını araştırmak çok kolay: sadece boyun ultrasonu ve TSH ölçümü bize çok bilgi verecektir.

Tiroid hastalığından şüphe edilen olgularda öncelikle TSH testi ile tiroid fonksiyonları ve ultrason ile tiroid bezinin yapısı değerlendirilir. Tiroidte nodül olan olgularda nodülün boyutu ve yapısı önemlidir.

1 cm nin altındaki nodüllerin ultrason görüntüsüne bakılır. Riskli nodüllerde ince iğe aspirasyon biyopsisi yapılır. Patoloji raporu kötü çıkarsa operasyon önerilir. Temiz çıkarsa klinik takip yeterlidir. Yılda bir yapılan utrasonlar ile nodül boyutu izlenir.

1 cm den büyük nodüllerde ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılarak izlem veya cerrahi kararı uygulanır.

1. Otoimmün tiroid hastalıkları , Hashimoto hastalığı

Oto-ümmün tiroid hastalığı varlığı viral enfeksiyonlara duyarlılık yaratmaz. Elimizde tiroid hastalıklarının Covid-19 hastalığına yakalanma riskini arttırdığına ya da hastalığın seyrini ağırlaştırdığına dair veri yok.

1. Hipertiroidizm

Toksik (zehirli) guatr hastası olup hormon düzeyleri normal olmayan olgularda Covid-19 enfeksiyonu ile tiroide dair şikayetler artabilir. Bunu önlemek için zehirli tiroid olgularının ilaçlarını düzenli kullanmalarını öneriyorum.

Çok çalışan (zehirli) tiroid bezini düzenlemek için verilen ilaçların beyaz küreyi düşürme etkisi vardır. Bu nedenle Covid-19 bulguları daha ağır seyredebilir. Covid-19 şüphesi olan bireylerin hemen kan sayımı yaptırarak beyaz küre değerlerine baktırmaları gerekir. Beyaz küre değerlerinde düşme varsa ilaçlara ara verilmelidir.

Covid-19 hastalığında görülen lenfopeni ve trombositopeni ise genellikle anti- tiroid ilaçlarla ilgili olmaz.

1. Hipotiroidizm

Hipotiroid nedeniyle ilaç kullananlarda Covid-19’a bağlı farklı bir durum beklemiyoruz. İlaç düzeni aynı şekilde devam etmeli. Ancak yorgunluk veya kilo değişimi varsa tiroid fonkksiyon testleri ile ilacın yeterliliği test edilmeli; gerekirse ilaçların dozu ayarlanmalıdır.